السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
92
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
قاعدهء الأقرَب فالأقرَب - - ) قاعدهء الأقرَبُ يَمنَعُ الأبعَد قاعدهء الأقرب يمنع الأبعد قاعدهء الأقرَبُ يَمنَعُ الأبعَد [ قاعدهء الأقرَب فالأقرَب ] : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده عبارت است از مانع شدن خويشان وبستگان نزديكتر به ميّت از ارث بردن خويشان دورتر ، مانند مانع شدن فرزندان ميّت از ارث بردن برادران وخواهران أو . از آن در باب ارث ونيز برخى كتب دربردارندهء قواعد فقهى سخن گفتهاند . مفاد قاعده : مقصود از أقرب وابعد خويشان ميّت ، به ترتيب طبقات سه گانهء ارث است ؛ بدين معنا كه با وجود طبقهء نخست ( أقرب ) ، طبقهء دوم وسوم ( ابعد ) وبا وجود طبقهء دوم ، طبقهء سوم ارث نمىبرد . چنان كه در هر طبقهاى با وجود خويشان نزديكتر ، خويشان دورتر ارث نمىبرند . بنابر اين ، با وجود فرزند ميّت در طبقهء نخست ، نوهء أو ارث نمىبرد وبا نبود فرزند ، نوبت به نوه مىرسد . 1 البتة يك مورد از اين قاعده استثنا شده است وآن وجود پسر عموى پدرى ومادرى با عموى پدرى است كه پسر عموى پدرى ومادرى بر عموى پدرى مقدّم است ومانع ارث بردن أو مىشود وارث به پسر عمو مىرسد . 2 - - ) ارث ) قاعدهء اقلّ طُهْر - - ) طهر قاعدهء اقوائيت سبب از مباشر - - ) تسبيب قاعدهء إكراه - - ) اكراه قاعدهء التزام - - ) قاعده الزام قاعدهء الحاق نوافل به فرايض قاعدهء الحاق نوافل به فرايض : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده عبارت است از همانند بودن نوافل با فرايض در شرايط واحكام ، جز مواردى كه دليل بر تفاوت وجود داشته باشد . در أبواب عبادات ، به ويژه صلات به آن استناد شده است . مفاد قاعده : مقصود از نوافل ، عبادات مستحب ، همچون نماز وروزهء مستحب واز فرايض ، عبادات واجب ، مانند نمازهاى
--> ( 1 ) . مائة قاعدة فقهية / 63 ( 2 ) . الدروس الشرعية 2 / 336 ؛ الروضة البهية 8 / 167 - 168 .